Tăng áp huyết thai kỳ là biến chứng nội khoa thường gặp ở nữ giới mang thai và là một trong những căn nguyên quan yếu gây tử vong cho người mẹ. Chẩn đoán tăng áp huyết trong thai kỳ dựa vào trị số áp huyết của bệnh nhân (áp huyết tâm thu (HATT) ≥ 140 mmHg và/hoặc huyết áp tâm trương (HATTr) ≥ 90 mmHg) và phân loại thành chừng độ nhẹ (140-159/90-109 mmHg) hoặc nặng (≥ 160/110mmHg) khác với phân độ theo chỉ dẫn tăng áp huyết của ESC/ESH.
Tính đến nay, y khoa vẫn chưa xác định rõ nguyên nhân gây tăng huyết áp thai kỳ. Một số điều kiện có thể làm tăng nguy cơ phát triển tình trạng này. Bệnh tăng áp huyết thai kỳ có khả năng phát triển thành tiền sản giật. Những cô gái trẻ tuổi lần đầu mang thai có nguy cơ cao phải đối mặt với tình trạng sức khỏe này. Nó càng phổ biến hơn ở những đàn bà mang song thai, nữ giới trên 35 tuổi, nữ giới bị tăng áp huyết mãn tính hoặc bị tăng huyết áp ở lần mang thai trước và đàn bà mắc bệnh tiểu đường.
Có nhiều thể tăng áp huyết khác nhau ở đàn bà mang thai
Tăng huyết áp thai kỳ: Xác định khi tăng áp huyết xảy ra ở thai kỳ nhưng không có dấu hiệu tiền sản giật khác. Tăng áp huyết có thể trở lại bình thường sau sinh 12 tuần hoặc trở thành tăng áp huyết mạn nếu huyết áp tiếp kiến tăng sau đó.
Tiền sản giật: Thường được chẩn đoán dựa vào protein niệu và HATT trên140mmHg hoặc HATTr trên 90mmHg xảy ra sau tuần thứ 20 ở thai phụ có huyết áp thông thường trước đó. Tiền sản giật xuất hiện thẳng băng hơn trong lần mang thai đầu tiên, đa thai, thai trứng, hội chứng kháng phospholipid hoặc tăng huyết áp mạn tính, bệnh thận hoặc đái tháo đường. Tiền sản giật thường liên hệ với chậm phát triển thai do suy nhau và là nguyên nhân thường gặp của sinh non. Vì tiểu đạm có thể là biểu hiện muộn nên thầy thuốc cần nghi tiền sản giật khi tăng huyết áp mới mắc đi kèm với đau đầu, rối loạn thị giác, đau bụng hoặc thất thường xét nghiệm đặc biệt là tiểu cầu thấp và/hoặc thất thường chức năng gan.
Tăng huyết áp mạn tính: Là huyết áp trên 140/90mmHg trước tuần thai thứ 20 hoặc chỉ sau tuần thai thứ 20 nhưng kéo dài đến 6 tuần sau sinh.
Tiền sản giật trên nền tăng áp huyết kinh niên: Khả năng này xảy ra cao khi phụ nữ bị tăng áp huyết có thêm protein niệu lần đầu hoặc nữ giới vốn đã bị tăng huyết áp và protein niệu nay lại tăng đột ngột huyết áp hoặc protein niệu, giảm tiểu cầu hoặc tăng men gan.
Thai phụ cần theo dõi huyết áp thẳng tính để tránh hậu quả nặng nề.
Tăng huyết áp thai kỳ có hiểm nguy?
Đối với mẹ: Tăng huyết áp khi mang thai nếu không được kiểm soát thì có thể dẫn đến các tai biến cho sản phụ như nhau bong non, tai biến huyết quản não, suy tạng.
Đối với thai nhi: Nếu thân thể mẹ bị tăng huyết áp thai kỳ, tình trạng máu nuôi kém, thai nhi có thể bị nhẹ cân hay suy dinh dưỡng; hiểm nhất là tình trạng sinh non, thai chết lưu hay buộc phải cho con ra đời sớm để giảm bệnh lý cho mẹ vì các bệnh lý áp huyết của thai kỳ phần lớn đều giảm rõ rệt sau khi thai được sinh ra. Tăng áp huyết khi mang thai cũng lấy ngưỡng là 140/90mmHg (ngưỡng cần điều trị).
đề phòng tăng áp huyết thai kỳ
Để đề phòng tăng áp huyết thai kỳ, bên cạnh việc khám thai đều đặn theo lịch, đo huyết áp thẳng băng, thai phụ cũng cần điều chỉnh chế độ ăn uống, sinh hoạt để hạn chế những nhân tố nguy cơ gây tăng áp huyết: Hạn chế sử dụng nhiều muối trong chế biến thức ăn. Uống ít nhất 8 cốc nước mỗi ngày. Tăng lượng protein nạp vào, giảm những thực phẩm chiên, xào, đồ ăn vặt. ngơi nghỉ hợp lý. Tập thể dục đều đặn. Tránh uống rượu, bia, sử dụng chất kích thích như caffeine. Có thể dùng thêm thuốc bổ theo sự chỉ dẫn của bác sĩ.
Tăng áp huyết thai kỳ là bệnh lý nội khoa thường gặp nhất trong thời kỳ thai sản. Việc quan trọng cần làm là theo dõi sát áp huyết trước và trong khi mang thai. Nếu có tình trạng tăng áp huyết xảy ra, cần chóng vánh đến gặp bác sĩ để được khám và điều trị kịp thời nhằm đem lại sức khỏe tốt nhất cho mẹ và con. Tăng áp huyết thai kỳ nếu không được phát hiện sớm sẽ rất nguy hiểm đến cả mẹ và bé, do vậy ngay khi biết mang thai, các bà mẹ nên đến các cơ sở y tế uy tín để được tầm soát và tư vấn điều trị hợp lý nếu có phát hiện tăng áp huyết thai kỳ.
BS. Hương Lan
0 nhận xét:
Đăng nhận xét